日本の金利
このページの要点
- 日本の金利は、1995年ごろから30年近くほぼゼロだった。2024年3月に日銀がマイナス金利をやめてから上がり始め、日銀が動かす翌日物の金利は0.98%(2026年8月)になった。
- 長い金利はもっと大きく動いた。10年国債の利回りは2年前の0.9%から3.08%へ上がり、1996年以来の高さ。30年国債は4.12%で、1999年に出し始めてからいちばん高い。
- 国債の47%は日銀が持つ(2026年6月末、最も多かったのは2023年9月の54%)。日銀が買う量を減らす中、海外の持ち分は2012年末の4.5%から7.9%に増えた。
- 国の借金(国債・財投債と短期の国債)は1,064兆円。金利が1%上がった状態が続き、借り換えがひと回りすると、利払いは年に約10.6兆円増える。
10年国債
3.08%
2026年9月28日
30年国債
4.12%
2026年9月28日
翌日物の金利(日銀の誘導目標)
0.98%
2026年8月の平均
日銀の国債の持ち分
47%
2026年6月末
日銀の政策金利:30年ぶりにゼロの外へ
数値で見る
| 時点 | 翌日物の金利 |
|---|---|
| 1960年1月 | 8.4% |
| 1961年1月 | 8.2% |
| 1962年1月 | 8.8% |
| 1963年1月 | 8.0% |
| 1964年1月 | 7.7% |
| 1965年1月 | 8.4% |
| 1966年1月 | 5.8% |
| 1967年1月 | 5.8% |
| 1968年1月 | 7.7% |
| 1969年1月 | 7.3% |
| 1970年1月 | 8.2% |
| 1971年1月 | 7.4% |
| 1972年1月 | 5.0% |
| 1973年1月 | 5.0% |
| 1974年1月 | 11.7% |
| 1975年1月 | 12.7% |
| 1976年1月 | 7.3% |
| 1977年1月 | 7.0% |
| 1978年1月 | 4.8% |
| 1979年1月 | 4.3% |
| 1980年1月 | 8.1% |
| 1981年1月 | 8.9% |
| 1982年1月 | 6.6% |
| 1983年1月 | 6.6% |
| 1984年1月 | 6.0% |
| 1985年1月 | 6.2% |
| 1986年1月 | 7.0% |
| 1987年1月 | 4.3% |
| 1988年1月 | 3.7% |
| 1989年1月 | 4.1% |
| 1990年1月 | 6.6% |
| 1991年1月 | 8.1% |
| 1992年1月 | 5.5% |
| 1993年1月 | 3.9% |
| 1994年1月 | 2.3% |
| 1995年1月 | 2.2% |
| 1996年1月 | 0.5% |
| 1997年1月 | 0.5% |
| 1998年1月 | 0.4% |
| 1999年1月 | 0.2% |
| 2000年1月 | 0.0% |
| 2001年1月 | 0.2% |
| 2002年1月 | 0.0% |
| 2003年1月 | 0.0% |
| 2004年1月 | 0.0% |
| 2005年1月 | 0.0% |
| 2006年1月 | 0.0% |
| 2007年1月 | 0.3% |
| 2008年1月 | 0.5% |
| 2009年1月 | 0.1% |
| 2010年1月 | 0.1% |
| 2011年1月 | 0.1% |
| 2012年1月 | 0.1% |
| 2013年1月 | 0.1% |
| 2014年1月 | 0.1% |
| 2015年1月 | 0.1% |
| 2016年1月 | 0.1% |
| 2017年1月 | 0.0% |
| 2018年1月 | 0.0% |
| 2019年1月 | -0.1% |
| 2020年1月 | 0.0% |
| 2021年1月 | 0.0% |
| 2022年1月 | 0.0% |
| 2023年1月 | 0.0% |
| 2024年1月 | 0.0% |
| 2025年1月 | 0.3% |
| 2026年1月 | 0.7% |
| 2026年8月 | 1.0% |
国債の利回り:長いほど大きく上がった
数値で見る
| 時点 | 2年 | 10年 | 30年 |
|---|---|---|---|
| 2000年1月 | 0.4% | 1.7% | 2.5% |
| 2001年1月 | 0.4% | 1.5% | 2.5% |
| 2002年1月 | 0.1% | 1.4% | 2.5% |
| 2003年1月 | 0.1% | 0.8% | 1.5% |
| 2004年1月 | 0.1% | 1.3% | 2.1% |
| 2005年1月 | 0.1% | 1.4% | 2.4% |
| 2006年1月 | 0.3% | 1.5% | 2.3% |
| 2007年1月 | 0.8% | 1.7% | 2.4% |
| 2008年1月 | 0.6% | 1.4% | 2.4% |
| 2009年1月 | 0.4% | 1.3% | 2.0% |
| 2010年1月 | 0.2% | 1.3% | 2.3% |
| 2011年1月 | 0.2% | 1.2% | 2.1% |
| 2012年1月 | 0.1% | 1.0% | 1.9% |
| 2013年1月 | 0.1% | 0.8% | 2.0% |
| 2014年1月 | 0.1% | 0.7% | 1.7% |
| 2015年1月 | 0.0% | 0.3% | 1.2% |
| 2016年1月 | 0.0% | 0.2% | 1.2% |
| 2017年1月 | -0.2% | 0.1% | 0.8% |
| 2018年1月 | -0.1% | 0.1% | 0.8% |
| 2019年1月 | -0.2% | 0.0% | 0.7% |
| 2020年1月 | -0.1% | 0.0% | 0.4% |
| 2021年1月 | -0.1% | 0.0% | 0.7% |
| 2022年1月 | -0.1% | 0.1% | 0.7% |
| 2023年1月 | 0.0% | 0.5% | 1.6% |
| 2024年1月 | 0.0% | 0.7% | 1.7% |
| 2025年1月 | 0.7% | 1.2% | 2.3% |
| 2026年1月 | 1.2% | 2.2% | 3.5% |
| 2026年9月 | 1.9% | 3.0% | 4.0% |
数値で見る
| 時点 | 10年 | 30年 |
|---|---|---|
| 2024年9月30日 | 0.9% | 2.1% |
| 2024年10月10日 | 1.0% | 2.2% |
| 2024年10月23日 | 1.0% | 2.2% |
| 2024年11月5日 | 0.9% | 2.2% |
| 2024年11月15日 | 1.1% | 2.3% |
| 2024年11月27日 | 1.1% | 2.3% |
| 2024年12月9日 | 1.1% | 2.2% |
| 2024年12月19日 | 1.1% | 2.2% |
| 2025年1月6日 | 1.1% | 2.3% |
| 2025年1月17日 | 1.2% | 2.3% |
| 2025年1月29日 | 1.2% | 2.2% |
| 2025年2月10日 | 1.3% | 2.3% |
| 2025年2月21日 | 1.4% | 2.3% |
| 2025年3月6日 | 1.5% | 2.5% |
| 2025年3月18日 | 1.5% | 2.5% |
| 2025年3月31日 | 1.5% | 2.5% |
| 2025年4月10日 | 1.4% | 2.6% |
| 2025年4月22日 | 1.3% | 2.7% |
| 2025年5月7日 | 1.3% | 2.8% |
| 2025年5月19日 | 1.5% | 2.9% |
| 2025年5月29日 | 1.5% | 2.9% |
| 2025年6月10日 | 1.5% | 2.8% |
| 2025年6月20日 | 1.4% | 2.8% |
| 2025年7月2日 | 1.4% | 2.8% |
| 2025年7月14日 | 1.6% | 3.1% |
| 2025年7月25日 | 1.6% | 3.0% |
| 2025年8月6日 | 1.5% | 3.0% |
| 2025年8月19日 | 1.6% | 3.1% |
| 2025年8月29日 | 1.6% | 3.1% |
| 2025年9月10日 | 1.6% | 3.1% |
| 2025年9月24日 | 1.7% | 3.1% |
| 2025年10月6日 | 1.7% | 3.2% |
| 2025年10月17日 | 1.6% | 3.1% |
| 2025年10月29日 | 1.7% | 3.1% |
| 2025年11月11日 | 1.7% | 3.2% |
| 2025年11月21日 | 1.8% | 3.3% |
| 2025年12月4日 | 1.9% | 3.3% |
| 2025年12月16日 | 2.0% | 3.3% |
| 2025年12月26日 | 2.0% | 3.3% |
| 2026年1月13日 | 2.2% | 3.5% |
| 2026年1月23日 | 2.3% | 3.6% |
| 2026年2月4日 | 2.2% | 3.6% |
| 2026年2月17日 | 2.1% | 3.4% |
| 2026年3月2日 | 2.1% | 3.3% |
| 2026年3月12日 | 2.2% | 3.5% |
| 2026年3月25日 | 2.3% | 3.5% |
| 2026年4月6日 | 2.4% | 3.7% |
| 2026年4月16日 | 2.4% | 3.6% |
| 2026年4月28日 | 2.5% | 3.6% |
| 2026年5月14日 | 2.6% | 3.9% |
| 2026年5月26日 | 2.7% | 3.9% |
| 2026年6月5日 | 2.7% | 3.8% |
| 2026年6月17日 | 2.6% | 3.7% |
| 2026年6月29日 | 2.6% | 3.8% |
| 2026年7月9日 | 2.9% | 4.0% |
| 2026年7月22日 | 2.7% | 3.9% |
| 2026年8月3日 | 2.8% | 4.0% |
| 2026年8月14日 | 2.9% | 4.0% |
| 2026年8月26日 | 2.9% | 4.0% |
| 2026年9月7日 | 2.9% | 4.0% |
| 2026年9月17日 | 3.0% | 4.0% |
| 2026年9月28日 | 3.1% | 4.1% |
米国との比較
数値で見る
| 時点 | 米国 | 日本 |
|---|---|---|
| 1987年1月 | 7.1% | 5.2% |
| 1988年1月 | 8.7% | 4.3% |
| 1989年1月 | 9.1% | 4.8% |
| 1990年1月 | 8.2% | 6.2% |
| 1991年1月 | 8.1% | 6.5% |
| 1992年1月 | 7.0% | 5.5% |
| 1993年1月 | 6.6% | 4.8% |
| 1994年1月 | 5.8% | 3.6% |
| 1995年1月 | 7.8% | 4.6% |
| 1996年1月 | 5.7% | 3.2% |
| 1997年1月 | 6.6% | 2.6% |
| 1998年1月 | 5.5% | 2.0% |
| 1999年1月 | 4.7% | 1.9% |
| 2000年1月 | 6.7% | 1.7% |
| 2001年1月 | 5.2% | 1.5% |
| 2002年1月 | 5.0% | 1.4% |
| 2003年1月 | 4.0% | 0.8% |
| 2004年1月 | 4.2% | 1.3% |
| 2005年1月 | 4.2% | 1.4% |
| 2006年1月 | 4.4% | 1.5% |
| 2007年1月 | 4.8% | 1.7% |
| 2008年1月 | 3.7% | 1.4% |
| 2009年1月 | 2.5% | 1.3% |
| 2010年1月 | 3.7% | 1.3% |
| 2011年1月 | 3.4% | 1.2% |
| 2012年1月 | 2.0% | 1.0% |
| 2013年1月 | 1.9% | 0.8% |
| 2014年1月 | 2.9% | 0.7% |
| 2015年1月 | 1.9% | 0.3% |
| 2016年1月 | 2.1% | 0.2% |
| 2017年1月 | 2.4% | 0.1% |
| 2018年1月 | 2.6% | 0.1% |
| 2019年1月 | 2.7% | 0.0% |
| 2020年1月 | 1.8% | 0.0% |
| 2021年1月 | 1.1% | 0.0% |
| 2022年1月 | 1.8% | 0.1% |
| 2023年1月 | 3.5% | 0.5% |
| 2024年1月 | 4.1% | 0.7% |
| 2025年1月 | 4.6% | 1.2% |
| 2026年1月 | 4.2% | 2.2% |
| 2026年8月 | 4.7% | 2.9% |
米国の10年国債は5.17%(2026年9月25日)。米国の財政(赤字・利払い・国債の買い手)の点検は、金の前提ウォッチの指標で毎朝見ている。商品の長い値動きと物価はスーパーサイクル検証へ。
国債を誰が持っているか
2013年からの大規模な買い入れで、日銀は国債の半分ほどを持つようになった。日銀が買う量を減らせば、その分は銀行・保険・海外が買うことになる。海外の持ち分が小さいのは、通貨の急落の引き金になる「海外の売り」が起きにくいという意味でもある。
数値で見る
| 日本銀行 | 銀行など | 保険・年金基金 | 海外 | その他 | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1997 | 11% | 28% | 19% | 8% | 34% |
| 1998 | 12% | 26% | 19% | 8% | 34% |
| 1999 | 12% | 28% | 21% | 5% | 34% |
| 2000 | 12% | 30% | 21% | 6% | 32% |
| 2001 | 15% | 28% | 21% | 5% | 31% |
| 2002 | 16% | 32% | 21% | 3% | 28% |
| 2003 | 15% | 36% | 20% | 2% | 26% |
| 2004 | 15% | 36% | 20% | 3% | 26% |
| 2005 | 14% | 38% | 21% | 4% | 24% |
| 2006 | 11% | 40% | 22% | 4% | 23% |
| 2007 | 10% | 38% | 23% | 6% | 24% |
| 2008 | 8% | 40% | 23% | 5% | 24% |
| 2009 | 7% | 41% | 25% | 4% | 23% |
| 2010 | 8% | 42% | 25% | 4% | 21% |
| 2011 | 9% | 42% | 26% | 4% | 19% |
| 2012 | 12% | 40% | 27% | 4% | 18% |
| 2013 | 17% | 36% | 27% | 4% | 16% |
| 2014 | 23% | 32% | 27% | 5% | 13% |
| 2015 | 31% | 27% | 26% | 5% | 11% |
| 2016 | 38% | 22% | 25% | 6% | 8% |
| 2017 | 43% | 19% | 24% | 6% | 8% |
| 2018 | 46% | 16% | 24% | 6% | 8% |
| 2019 | 47% | 14% | 24% | 7% | 8% |
| 2020 | 48% | 13% | 24% | 7% | 8% |
| 2021 | 48% | 13% | 23% | 8% | 9% |
| 2022 | 52% | 11% | 22% | 6% | 8% |
| 2023 | 54% | 11% | 21% | 6% | 8% |
| 2024 | 52% | 12% | 20% | 6% | 10% |
| 2025 | 49% | 13% | 19% | 7% | 12% |
| 2026/6 | 47% | 14% | 18% | 8% | 13% |
金利がどこまで上がると、何が起きるか
国の借金は1,064兆円(2026年6月末、資金循環統計の国の負債)。金利が今より上がった状態が続き、借り換えがひと回りしたあとの、年間の利払いの増え方は次の通り(借金の額が変わらないとした目安)。
| 金利の上がり幅 | 年間の利払いの増え方 |
|---|---|
| +1% | 約10.6兆円 |
| +2% | 約21.2兆円 |
| +3% | 約31.8兆円 |
| だれに | 何が起きるか |
|---|---|
| 国の利払い | 国債は満期が来た分から新しい金利で借り換わる。今の金利が長く続けば、数年から10年ほどかけて利払いが増えていく。 |
| 日本銀行 | 日銀は低い金利の時代に買った国債を多く持つ一方、銀行が日銀に預けたお金(当座預金)には政策金利に沿った利息を払う。金利が上がるほど、受け取る利息より払う利息が増えやすい。 |
| 家計 | 預金の利息と、変動金利の住宅ローンの利息がどちらも上がる。預金が多い家計には追い風、借入が多い家計には向かい風。 |
| 円 | 日本の金利だけが上がって米国との差が縮めば、ここ数年の関係では円高の方向。ただし長い歴史では、金利差と円がそろって動かない時期の方が多い(「円はなぜ安いのか」)。 |
目安は借金×金利の上がり幅で、満期が来るまでは古い金利のまま。実際の増え方はもっとゆっくりになる。
2026年9月29日 12:04更新・実効為替は2026年7月まで・国際収支は2026年7月まで